[align=center]Click here to enlarge[/align]


کیوی میوه درخت تاک چوبی و بزرگی از رده Actinidia ( راسته Ericales ، خانواده Actinidiaceae ) است که در آب و هوای معتدل رشد می کند. دربازار جهانی آنرا kiwifruit می گویند اما در شمال آمریکا معمولاً آنرا کیوی می نامند. متداول ترین نوع کیوی ( Actinidia deliciosa) تقریباً به اندازه تخم مرغ است ( حدوداً به طول 6 سانتیمتــر و 5/5 تا 4/5 سانتیمتر محیط) و کاملاً گرد نمی باشد. دارای پوستی کرکدار به رنگ قهوه ای کمرنگ است که معمولاً مصرف نمی شود. گوشت داخل آن سبز روشن و دارای ردیفهایی از دانه های خوراکی کوچک وسیاه است. بافت این میوه نرم و طعم آن گاهی اوقات مثل ترکیبی از توت فرنگی ، موز و آناناس می باشد.نام این میوه را از روی کرکهای روی پوست آن که کاملاً شبیه پرهای پرنده ای در نیوزیلند به همین نام است گرفته اند.
کیوی یک گیاه دوپایه بوده و گرده افشانی آن توسط باد و حشرات انجام می شود ولی زنبور عسل به عنوان حشره ای ویژه برای گرده افشانی گل های کیوی می باشد که باید بسیار مورد توجه قرار گیرد . ریشه های کیوی بزرگ و گوشتی می باشند . برگ های کیوی دارای پرزهایی است که بر روی تبخیر و تعرق ، آفات و بیماری ها و تبادل گازی گیاه تاثیر می گذارند . برگ ها در کیوی مهم می باشند ، چرا که نسبت بین سطح برگ بر اندازه نهایی میوه تاثیر مستقیم دارد . رشد جوانه ها در درخت کیوی همانند درخت انگور می باشد و گل های آن بر روی شاخه های فصل جاری تشکیل می شوند . کیوی از درختانی است که سال آوری دارد و ازدیاد محصول در یک سال سبب کاهش محصول در سال های آینده می گردد . دوره نونهالی درخت کیوی 3 الی 4 سال می باشد .
Actinidia deliciosa بومی جنوب شرقی چین است و Actinidia chinensis در نواحی کم ارتفاع تر جنوب شرقی چین بسیار رایج است. گونه های دیگر Actinidia نیز در چین یافت شده و تا جنوب شرقی سیبریه امتداد دارند.
کشت آن در اوایل قرن بیستم از کشور چین آغاز شد زمانیکه دانه های این میوه توسط Isabel Fraser در نیوزیلند تولید شد. او رئیس دانشکده Wanganui Girls بود و مشغول دیداراز مدارس ماموران در چین بود. دانه ها در سال 1906 بوسیله باغبانی به نام Alexander Allision کاشته شد و اولین تاک در سال 1910 به بار نشست. افرادی که اولین بار این میوه را خوردند طعم آنرا مانند سفرس پنداشتند و به همین علت آنرا سفرس چینی نامیدند ، اما این میوه از خانواده آکتینیدیا می باشد و هیچ ارتباطـــی با خانواده سفـرس ( Grossulariaceae) ندارد.
گونه کشاورزی معروف Actinidia deliciosa "Hayward" حدود سال 1924 توسط Hayward Wright درAvondale پرورش یافت. ابتدا در باغهای خانگی کاشته شد اما کشت تجاری آن در دهه 40 آغاز گشت. امروزه بزرگترین تولید کننده این میوه نیوزیلند است و بعد از آن فرانسه ، آمریکا ، (ایتالیا)) ، اسپانیا و ژاپن قرار دارند.کیوی هنوز هم در سرزمین مادری خود چین تولید می شود اما این کشور هرگز جزو 10 کشور اول تولید کننده این میوه قرار ندارد. در چین عمدتاً این میوه را در نواحی کوهستانی بالای رود Chang Jiang پرورش می دهند. البته در نواحی دیگری از چین نیز از جمله Sichuan و تایوان آنرا کشت می کنند.
کشت
کیوی در بیشترنواحی معتدل رشد می کند. درمناطقی که گونه Actinidia deliciosa مقاوم نیست به جای آن انواع دیگر گونه ها پرورش می یابند. این میوه را بصورت تجاری درسازه های محکم کشت می کنند بطوریکه می توان در هر آکرچندین تن محصول برداشت کرد که بیش از مقداری است که تاکهای ضعیف می توانند حاصل کنند. آنها معمولاً به یک سیستم آبیاری مجهز می باشند که علاوه بر آبیاری مانع از یخ زدگی آنها در بهار می شود.
از کاشتن آن در نواحی مرتفع به علت سردتر بودن زمستان آنجاها و احتمال یخبندان بهاره بایستی خوداری کرد . تلفات این گیاه علل الخصوص طی دوسال اول بعد از کاشت بسیار زیاد است و سرما و یخبندان بی موقع یا بیش از حد متعارف جوانه هایش را میسوزاند و سیاه میکند ، با این وصف جای نگرانی نیست زیرا در آینده نزدیک گیاه دوباره و این بار روی تنه اصلی دوباره جوانه می زند .
این گیاه بسته به قوت و مرغوبیت زمین تا شعاع چهارمتر گسترش می یابد لذا بجا است که یک دار بست سیمی نصب کرد و بوته را به روی آن کشید ، برای داربست سه عدد سیم به طول 70 سانتی متر ، 140 سانتی متر و 200 سانتی متر کافی است شاخه های جوان را به داربست می بندند .
تکثیر درخت کیوی
افزایش به وسیله بذر ، قلمه ، پیوند و کشت بافت صورت می گیرد . در افزایش توسط بذر جنسیت کیوی را تا زمان به گل رفتن یعنی 7 سالگی نمی توان تشخیص داد به همین دلیل خیلی مفید نمی باشد . در افزایش توسط قلمه ، قلمه چوب نیمه سخت آن را اواخر بهار تا اواسط تابستان گرفته و در سیستم مه افشان قرار می دهند .
گل در کیوی
گل های کیوی سفید رنگ بوده که در نهایت به زرد طلایی تغییر رنگ می دهند و هیچگونه شهدی ندارند اما رایحه خوشبویی را تولید می کنند . البته به دلیل نداشتن شهد برای زنبورهای عسل جذاب نیستند و به همین دلیل گرده افشانی درخت کیوی با مشکل مواجه می گردد . بایستی توجه داشت که گل ها در پایه نر زودتر از پایه ماده باز می شوند و این یکی از روش های تشخیص گیاه نر می باشد .
کیوی از نظر دشواری در گرده افشانی معروف است چون گلهای آن برای زنبورها جذاب نیستند. بعضی از تولید کنندگان گرده های جمع آوری شده را بر روی گلهای ماده می پاشند. اما کلاً موفق ترین راه گرده افشانی اشباعی است که در این روش جمعیتهای بسیار زیادی از زنبورها را بوجود می آورند ( با قراردادن کندوها در باغها) که زنبورها به علت رقابت شدید برای تمامی گلهای موجود در مسافت پروازیشان مجبور به استفاده از گلهای کیوی می شوند.
[align=right]

[img=0x0]http://australian-insects.com/lepidoptera/plants/acti/actinidia-deliciosa.jpg[/img][/align]


هرس درخت کیوی
برای گلدهی بیشتر بایستی درخت کیوی را هرس کرد ، که هرس تابستانه و استفاده از کند کننده های رشد سبب تحریک گیاه برای گلدهی بیشتر می شود . البته از پاهنگ برداری نیز استفاده می گردد .
تاکهای کیوی مثل تاکهای انگور شدیداً به هرس نیاز دارند. میوه آن روی نی های یکساله یا بیشتر رشد می کنند اما با پیر شدن نی ها خم می شوند.نی ها را باید بعد از سال سومشان برید و جایگزین کرد.
گونه هــــــا
● Actinidia deliciosaکه سابقاً Actinidia chinensis نامیده می شد و بیشترین نوع تجاری محسوب می شود.
[align=right]● Actinidia chinensisکه شباهت بسیار زیادی به Actinidia deliciosaدارد اما گوشت آن به رنگ سبز ، زرد و حتی قرمز- زرد می باشد.


● Actinidia arguta, kokuwa, tara vineیا کیوی با دوام که کوچکتر است ( 15 –10گرم) و دارای گوشتی و پوستی سبز وخوراکی و مقاوم تر از A.deliciosa می باشد.


●کیوی مقاوم Actinidia cordifolia که مشابه A.argutaاست.


●کیوی مقاوم Actinidia purpurea که همانند A.arguta اما دارای گوشتی قرمز است.


● Actinidia kolomikta, kolomikta, arctic beautyیا کیوی شمالی که میوه هایی بسیار کوچک ( 8 گرم یاکمتر) تولید می کند و مقاوم ترین گونه محسوب می گردد ( تاحدود 40- درجه سانتیگراد).


● Actinidia polygama, silver vineدارای میوه هایی ریز است.

[/align]
کود مایع
كود كامل مايع كيوي كيوي از جمله محصولاتي است كه بيش از 90% توليد آن در باغات مازندران انجام مي‌شود. درختي است كه به سرما حساس بوده و از لحاظ نياز به عناصر غذايي به ازت، پتاسيم، گوگرد، فسفر، و منزيم نياز بالايي دارد. ازت: گلوگاه رشد گياه بوده و كمبود آن به شدت رشد كيوي را كاهش مي دهد. كمبود آن ابتدا در برگهاي پير و سپس در برگهاي جوانتر ديده مي شود زيادي ازت نيز رشد كيوي را كاهش مي دهد كه بصورت سوختگي بين برگها از حاشيه برگ شروع شده و به رگبرگهاي مياني مي رسد. از اين رو رساندن ميزان مناسب و مورد نياز اين عنصر به گياه در توليد آن نقش فراوان دارد. فسفر: با كمترين علائم ظاهري كمبود آن در كاهش رشد كيوي موثر مي باشد كمبود آن باعث لاغر شدن ساقه‌ها و كوچك شدن برگها مي‌شود و زياد بودن فسفر درگياه نيز باعث اختلال در جذب عناصري مانند روي مي شود. پتاسيم: نخستين علامت كمبود آن كاهش رشد گياه در دوران شكوفه دهي و جوانه زدن است. كمبود پتاسيم در كاهش كيفيت محصول توليدي و پائين آمدن سلامت و شادابي گياه و محصول تاثير فراوان دارد، از علائم كمبود آن به پيچيدگي حاشيه برگها، تغيير رنگ برگ به قهو‌ه‌اي، سوختگي و نكروزه شدن برگها، ريزش برگها و كوچك شدن ميوه‌ها مي‌توان اشاره كرد.
همچنين پوسيدگي شكوفه ها دركيوي تحت تاثير كمبود پتاسم مي‌باشد. كمبود پتاسيم به شدت عملكرد توليد ميوه را كاهش داده ، تعداد، اندازه و كيفيت محصول را تحت تاثير قرار مي دهد. منزيم: كمبود منزيم به سلامت و شادابي گياه لطمه شديدي وارد مي‌كند نكروزه شدن‌،تغيير شكل و رنگ شديد و حساسيت شديد گياه به آفات و بيماريها از مشكلات كمبود منزيم براي كيوي مي‌باشد. گوگرد: كمبود كوگرد نيز باعث كاهش شديد رشد گياه و توليد است. عناصر ريز مغزي مانند اهن، روي، منگز، بور، مس و موليبدن زماني مطرح مي شوند كه گيا ه از نظر تغذيه عناصر پرمصرف به خوبي حمايت شود وبراي يك توليد خوب و با كيفيت و همراه با مصرف عناصر پر مصرف، عناصر كم مصرف تأثير خود رانشان دهند. تأثيرعمومي عناصري مانند آهن، روي، مس و ... در كيوي بر كيفيت و عملكرد گياه و محصول آن مي باشد، كمبود آنها به كاهش رشد گياه ، بروز علائم ظاهري در پايين آمدن كيفيت گياه و محصول توليدي ، كاهش مقاومت گياه دربرابر آفتاب و .... دامن مي‌زند. علائم كاهش اين عناصر به صورت نكروزه شدن برگها ، تغيير رنگ برگها و كاهش رشد گياه بروز مي‌كند. كه با يك فرمول صحيح و رساندن مواد غذايي با كود مايع هامون در زمان مناسب به گياه به افزايش توليد، كيفيت و سلامت گياه و محصول خود مي‌رسيم.
ميزان مصرف : . ميزان مصرف : 5/2 الی 5/3 لیتر کود را در 1000 لیتر آب حل کرده سپس محلول پاشی انجام شود . محلول فوق قابل جذب از طریق برگ و ریشه می باشد


آفات
شپشك توت يك آفت بسيار خطرناك و پليفاژ در بسياري از كشورهاي جهان است . اين حشره با داشتن بيش از 40 ميزبان در بسياري از باغات دنيا در گروه آفات درجه يك جاي گرفته است . اين آفت از سال 1343 همراه با نهال هاي توت خارجي وارد استان گيلان گرديد و همراه با گسترش نوغانداري و انتقال نهال هاي توت به ساير استانهاي كشور، هم اكنون تمامي توتستانهاي ايران آلوده به اين آفت هستند. خطر عمده آن گسترش و اشاعه بر روي درختان ميوه مانند كيوي، هلو، گردو در نقاط مختلف كشور است. مشكلات عديده ناشي از سموم نباتي و عدم كارآيي لازم آنها بر روي اين سپردار، بررسي قدرت پارازيتيسم دو گونه زنبور پارازيتوئيد به نامهاي ‏‎Encarsia berlesei‎‏ و ‏‎E. faseiata‎‏ را ايجاب مي نمايد.

اين ميوه از ميوه‌هايی محسوب مي‌شود كه دارای اگزالات هستند. اگزالات تركيبی است كه وقتی وارد بدن مي‌شود ، در مايعات بدن باقی می‌ماند و موجب بروز عارضه در اعضايی نظير كليه‌ها و كيسه صفرا مي شود. به اين منظور اين ميوه براي افرادی كه مستعد سنگ كليه و سنگ كيسه صفرا هستند بايد با احتياط ميل شود. به علاوه، اگزالات موجود در اين ميوه، مانع جذب كلسيم می‌شود. به اين دليل نبايد حداقل 2 تا 3 ساعت قبل و بعد از مصرف لبنيات و حتی قرص‌های كلسيم اين ميوه را تناول كرد تا مانع جذب اين ماده مغذی نشود.